Vạch Xương Cá Là Gì? Có Được Đi Hoặc Đè Lên Vạch Không?

“Vạch xương cá” là cách gọi quen thuộc của người tham gia giao thông đối với khu vực vạch kênh hóa dòng xe dạng chữ V, được quy định là vạch 4.2 trong QCVN 41:2024/BGTVT.

Vạch này thường có màu trắng, gồm các đường kẻ song song tạo thành hình chữ V và được bố trí trên mặt đường để giới hạn phần mặt đường không sử dụng cho xe chạy, đồng thời kênh hóa các dòng giao thông.

Vì vậy, khi gặp khu vực thường được gọi là “vạch xương cá”, người lái không nên hiểu đây là một khoảng trống có thể tùy ý chạy vào hoặc cắt ngang.

Cách hiểu đơn giản nhất là:

XƯƠNG CÁ = VÙNG KÊNH HÓA → ĐI THEO TUYẾN ĐƯỢC TỔ CHỨC → KHÔNG TỰ Ý LẤN HOẶC CẮT QUA VẠCH.

Theo QCVN 41:2024, khi vạch 4.2 được sử dụng, phương tiện giao thông phải đi theo tuyến đường quy định, không được lấn vạch hoặc cắt qua vạch, trừ trường hợp khẩn cấp.

1. VẠCH XƯƠNG CÁ THỰC CHẤT LÀ VẠCH GÌ?

“Vạch xương cá” không phải là tên gọi chính thức được sử dụng trong QCVN 41:2024.

Đây là cách gọi phổ biến ngoài thực tế để chỉ vạch kênh hóa dòng xe dạng chữ V – vạch 4.2.

QCVN 41:2024 quy định vạch 4.2 được sử dụng để giới hạn các phần mặt đường không sử dụng cho xe chạy và kênh hóa các dòng giao thông trên đường.

Khi vạch 4.2 được sử dụng, phương tiện phải đi theo tuyến đường được quy định, không được lấn vạch hoặc cắt qua vạch, trừ những trường hợp khẩn cấp.

Trong cùng nhóm vạch kênh hóa dòng xe còn có:

- Vạch 4.1 – vạch kênh hóa dòng xe dạng gạch chéo.

- Vạch 4.2 – vạch kênh hóa dòng xe dạng chữ V.

Vì vậy, khi đọc bản vẽ hoặc hồ sơ kỹ thuật, nên sử dụng đúng tên và mã vạch theo QCVN thay vì chỉ ghi chung là “vạch xương cá”.

Vạch 4.2 vạch kênh hoá dòng xe trên tuyến đường giao thông

2. VẠCH XƯƠNG CÁ DÙNG ĐỂ LÀM GÌ?

Mục đích chính của vạch xương cá là kênh hóa dòng xe.

Nói đơn giản, đây là cách tổ chức mặt đường để người điều khiển phương tiện nhận biết:

- Phần nào dành cho xe chạy.

- Dòng xe đang được dẫn theo hướng nào.

- Khu vực nào không sử dụng cho xe chạy.

- Nơi nào không được tự ý cắt ngang hoặc đổi hướng.

Vùng xương cá thường xuất hiện tại những vị trí mà nếu phương tiện tự ý cắt ngang sẽ làm xung đột các dòng giao thông hoặc phá vỡ phương án tổ chức giao thông.

QCVN 41:2024 quy định việc sử dụng vạch 4.1 và 4.2 để kênh hóa dòng xe, trong đó có các trường hợp dẫn hướng xe tại trạm thu phí và kênh hóa dòng xe tại các nút giao cùng mức.

Vì vậy:

VẠCH XƯƠNG CÁ KHÔNG ĐƯỢC TẠO RA ĐỂ TĂNG THÊM MỘT LÀN XE.

Nó được tạo ra để TỔ CHỨC VÀ DẪN HƯỚNG DÒNG XE.

3. CÓ ĐƯỢC ĐI VÀO VẠCH XƯƠNG CÁ KHÔNG?

Về nguyên tắc: KHÔNG được tự ý đi vào.

Khi vạch 4.2 được bố trí, phương tiện phải đi theo tuyến đường được quy định và không được lấn vạch hoặc cắt qua vạch, trừ trường hợp khẩn cấp.

Vì vậy, không nên hiểu:

“Đường đang trống thì mình có thể chạy vào.”

Hoặc:

“Đang kẹt xe thì có thể lách qua vùng xương cá.”

Cách đi đúng là quan sát hướng lưu thông được tổ chức và tiếp tục đi trên phần đường dành cho dòng xe của mình.

Điểm quan trọng ở đây là phải nhìn toàn bộ khu vực giao thông, thay vì chỉ nhìn xem bên trong vùng xương cá đang có xe hay không.

Có được đi hay đè lên vạch xương cá không?

4. CÓ ĐƯỢC ĐÈ LÊN VẠCH XƯƠNG CÁ KHÔNG?

Không được tự ý lấn hoặc cắt qua khu vực vạch xương cá.

Một vùng xương cá thường không chỉ có một đường sơn riêng lẻ mà được tạo thành từ:

VẠCH GIỚI HẠN

+

CÁC VẠCH CHỮ V

+

HƯỚNG LƯU THÔNG

Ba yếu tố này tạo thành một khu vực kênh hóa hoàn chỉnh.

Vì vậy, việc đưa bánh xe vào vùng này để:

- Tránh dòng xe.

- Vượt xe.

- Đổi hướng tùy ý.

- Rút ngắn đường đi.

- Lách qua khu vực ùn tắc.

không phải là cách sử dụng đúng chức năng của vùng kênh hóa.

Theo QCVN 41:2024, khi vạch 4.2 được sử dụng, phương tiện phải đi theo tuyến đường quy định và không được lấn hoặc cắt qua vạch, trừ trường hợp khẩn cấp.

5. VÌ SAO NHIỀU NGƯỜI NHẦM VẠCH XƯƠNG CÁ LÀ “KHOẢNG TRỐNG”?

Đây là một nhầm lẫn khá phổ biến.

Nhìn từ xa, vùng xương cá có nhiều khoảng trống giữa các đường sơn trắng. Người lái có thể nghĩ:

“Không có đường sơn thì chắc là đường cho xe chạy.”

Nhưng cách hiểu này không đúng.

Toàn bộ vùng được giới hạn bởi hệ thống vạch kênh hóa mới là phần cần được nhận biết.

Mục đích của các đường chữ V là làm cho người điều khiển phương tiện nhìn thấy rõ khu vực được tổ chức để kênh hóa dòng xe, chứ không phải tạo thêm một làn xe chạy.

Vì vậy:

ĐỪNG CHỈ NHÌN KHOẢNG TRỐNG GIỮA CÁC NÉT SƠN.

HÃY NHÌN TOÀN BỘ VÙNG KÊNH HÓA.

Đây cũng là lý do khi đọc một mặt bằng tổ chức giao thông, không nên tách riêng một nét vạch khỏi các hạng mục xung quanh.

6. VẠCH XƯƠNG CÁ THƯỜNG ĐƯỢC SỬ DỤNG Ở ĐÂU?

Theo QCVN 41:2024, vạch 4.1 và 4.2 được sử dụng để kênh hóa dòng xe trong nhiều phương án tổ chức giao thông.

Một số trường hợp được quy chuẩn đề cập gồm:

NÚT GIAO CÙNG MỨC

Vạch 4.1 và 4.2 có thể được sử dụng để kênh hóa các dòng xe tại những nút giao cùng mức, đặc biệt ở các nút giao có tổ chức dòng xe phức tạp.

TRẠM THU PHÍ

Vạch 4.1 hoặc 4.2 có thể được kết hợp với vạch đơn liền nét màu trắng để dẫn hướng xe đến các cửa thu phí.

ĐẢO GIAO THÔNG

Trong thực tế tổ chức giao thông, vùng kênh hóa có thể được bố trí quanh hoặc trước các đảo giao thông để dẫn dòng xe đi theo hướng đã được thiết kế.

KHU VỰC TÁCH HOẶC NHẬP DÒNG XE

Vùng kênh hóa có thể được sử dụng để tổ chức các dòng xe khi tuyến đường phân thành nhiều hướng hoặc nhập lại thành một dòng.

Điểm quan trọng là không nên nhìn một hình ảnh “xương cá” rồi áp dụng máy móc cho mọi vị trí. Cách bố trí cụ thể phụ thuộc vào phương án tổ chức giao thông của từng công trình.

Các vị trí thường sử dụng vạch xương cá

7. QUY CÁCH VẠCH XƯƠNG CÁ THEO QCVN 41:2024

Đối với vạch 4.2 – vạch kênh hóa dòng xe dạng chữ V, QCVN 41:2024 quy định:

- Vạch màu trắng.

- Các vạch liền nét được vẽ song song.

- Mỗi vạch rộng 45 cm.

- Khoảng cách giữa hai mép vạch là 100 cm.

- Vạch nghiêng một góc 135° theo chiều ngược chiều kim đồng hồ so với hướng chuyển động của xe.

- Vạch xác định phạm vi khu vực chữ V là vạch đơn liền nét màu trắng.

- Bề rộng nét của vạch xác định phạm vi là 20 cm.

Đây là các thông số của vạch 4.2, vì vậy không nên lấy một hình ảnh thực tế được gọi là “xương cá” rồi áp dụng kích thước một cách máy móc.

Khi đọc bản vẽ hoặc hồ sơ kỹ thuật, trước hết cần xác định đúng loại vạch và đúng cấu hình bố trí.

Quy cách vạch 4.2 theo QCVN 41:2024

8. THÀNH TRI NHÌN VẠCH XƯƠNG CÁ NHƯ THẾ NÀO?

Người lái xe thường đặt câu hỏi:

“Có được đè lên vạch này không?”

Nhưng dưới góc độ kỹ thuật giao thông, câu hỏi đầu tiên nên là:

“Vùng vạch này đang được thiết kế để phân luồng phương tiện như thế nào?”

Khi đọc một mặt bằng tổ chức giao thông, có thể tiếp cận theo chuỗi:

HƯỚNG LƯU THÔNG

↓

PHÂN LÀN

↓

VÙNG KÊNH HÓA

↓

ĐẢO GIAO THÔNG

↓

HƯỚNG RẼ

↓

PHẦN ĐƯỜNG ĐƯỢC PHÉP LƯU THÔNG

Từ đó mới xác định được vị trí và chức năng của vùng xương cá.

Điều này quan trọng bởi vạch xương cá không đứng độc lập.

Nó có thể được bố trí cùng:

- Đảo giao thông.

- Vạch phân làn.

- Mũi tên chỉ hướng.

- Biển báo.

- Đèn tín hiệu.

- Phần đường dành cho từng hướng di chuyển.

Vì vậy:

KHÔNG NÊN ĐỌC VẠCH XƯƠNG CÁ NHƯ MỘT NÉT SƠN RIÊNG LẺ.

HÃY ĐỌC NÓ NHƯ MỘT PHẦN CỦA PHƯƠNG ÁN TỔ CHỨC DÒNG XE.

Đây cũng là điểm Thành Tri muốn nhấn mạnh trong các nội dung kỹ thuật: cùng một hình dạng vạch nhưng cách bố trí thực tế cần được hiểu trong tổng thể mặt bằng và hướng lưu thông của từng công trình.

9. VẠCH XƯƠNG CÁ KHÁC VẠCH MẮT VÕNG NHƯ THẾ NÀO?

Hai loại vạch này rất dễ bị nhầm vì đều tạo thành những khu vực có đường kẻ trên mặt đường.

VẠCH XƯƠNG CÁ:

- Vạch 4.2 – vạch kênh hóa dòng xe dạng chữ V.

- Màu trắng.

- Các đường kẻ tạo thành dạng chữ V.

- Mục đích chính: kênh hóa dòng xe.

- Phương tiện phải đi theo tuyến đường được quy định.

- Không được tự ý lấn hoặc cắt qua vạch, trừ trường hợp khẩn cấp.

Phân biệt vạch xương cá và vạch mắt võng

VẠCH MẮT VÕNG:

- Vạch 4.4 – vạch kẻ kiểu mắt võng.

- Màu vàng.

- Các đường chéo đan nhau tạo thành các ô.

- Mục đích chính: xác định khu vực không được dừng phương tiện nhằm tránh ùn tắc.

- Cách xử lý của người lái khác với vùng kênh hóa dạng xương cá.

Có thể nhớ rất đơn giản:

VẠCH XƯƠNG CÁ → KÊNH HÓA DÒNG XE.

VẠCH MẮT VÕNG → GIỮ KHU VỰC THÔNG THOÁNG, KHÔNG DỪNG PHƯƠNG TIỆN TRONG PHẠM VI VẠCH.

10. 4 TÌNH HUỐNG NGƯỜI LÁI XE CẦN NHỚ

TÌNH HUỐNG 1: ĐƯỜNG PHÍA TRƯỚC THÔNG THOÁNG

Đi theo làn và hướng được tổ chức.

→ Không cần cắt vào vùng xương cá.

TÌNH HUỐNG 2: XE PHÍA TRƯỚC ĐI CHẬM

Không nên sử dụng vùng xương cá như một làn vượt tạm thời.

→ Giữ đúng tuyến được phân luồng.

TÌNH HUỐNG 3: ĐANG ÙN TẮC

Không vì thấy vùng xương cá còn trống mà đi vào để tìm đường thoát.

→ Không tự ý cắt qua khu vực kênh hóa.

TÌNH HUỐNG 4: CÓ TRƯỜNG HỢP KHẨN CẤP

QCVN 41:2024 có nêu ngoại lệ đối với trường hợp khẩn cấp.

→ Đây không phải là căn cứ để sử dụng vùng xương cá tùy tiện trong giao thông bình thường.

11. NHỮNG CÁCH HIỂU SAI THƯỜNG GẶP

“Vạch xương cá là đường trống nên xe được đi.”

SAI.

Đây là khu vực được sử dụng để kênh hóa dòng xe.

“Chỉ cần không cán lên đường màu trắng là được.”

CHƯA ĐỦ.

Cần nhìn cả phạm vi khu vực kênh hóa, không chỉ một nét sơn.

“Đang kẹt xe thì có thể lách qua xương cá.”

KHÔNG NÊN.

Chức năng của khu vực này là tổ chức dòng xe và hạn chế việc tự ý cắt ngang.

“Vạch xương cá nào cũng giống nhau.”

KHÔNG CHÍNH XÁC.

QCVN 41:2024 quy định vạch 4.1 dạng gạch chéo và vạch 4.2 dạng chữ V. Khi đọc bản vẽ hoặc hồ sơ kỹ thuật cần xác định đúng loại vạch.

12. CÁCH NHỚ ĐƠN GIẢN NHẤT

Nếu gặp khu vực có hình dạng giống “xương cá”, hãy nhớ:

KHÔNG PHẢI LÀ LÀN XE.

Sau đó thực hiện 3 bước:

BƯỚC 1 – NHÌN HƯỚNG ĐI

Xác định làn xe của mình đang được dẫn theo hướng nào.

BƯỚC 2 – NHÌN VÙNG KÊNH HÓA

Không tự ý đi vào vùng xương cá để đổi hướng hoặc vượt dòng.

BƯỚC 3 – ĐI THEO TUYẾN ĐƯỢC TỔ CHỨC

Nếu không có tình huống khẩn cấp, không lấn hoặc cắt qua khu vực vạch theo quy định.

Một câu rất dễ nhớ:

“XƯƠNG CÁ ĐỂ KÊNH HÓA – KHÔNG PHẢI ĐỂ LÁCH XE.”

Cách đi qua vạch xương cá đúng quy định

13. THÀNH TRI VÀ CÁCH ĐỌC HẠNG MỤC VẠCH KÊNH HÓA

Đối với người sử dụng đường, điều quan trọng là biết không được tự ý đi vào vùng kênh hóa.

Nhưng đối với đơn vị làm thiết bị và hồ sơ giao thông, cách nhìn sẽ rộng hơn.

Một hạng mục vạch kênh hóa cần được đặt trong tổng thể:

MẶT BẰNG

→ HƯỚNG XE

→ ĐẢO GIAO THÔNG

→ VẠCH

→ BIỂN BÁO

→ ĐÈN TÍN HIỆU

→ PHƯƠNG ÁN LƯU THÔNG

Vì vậy, khi Thành Tri tiếp nhận bản vẽ hoặc hồ sơ công trình, không nên chỉ nhìn tên “vạch xương cá”.

Cần xem vị trí của nó trên mặt bằng và mối liên hệ với các hạng mục an toàn giao thông xung quanh.

Đây cũng là cách hạn chế việc lấy một hình ảnh hoặc một kích thước của công trình này rồi áp dụng máy móc sang công trình khác.

14. CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

Vạch xương cá có được đi vào không?

Không nên tự ý đi vào. Vạch kênh hóa được sử dụng để giới hạn phần mặt đường không dành cho xe chạy và dẫn hướng dòng xe theo tuyến được tổ chức.

Có được đè lên vạch xương cá không?

Không được tự ý lấn hoặc cắt qua khu vực vạch, trừ trường hợp khẩn cấp theo quy định đối với vạch kênh hóa dòng xe.

Vạch xương cá có phải tên chính thức trong QCVN 41:2024 không?

Không. “Vạch xương cá” là cách gọi phổ biến. Trong QCVN 41:2024, loại vạch thường được gọi là xương cá được quy định là vạch 4.2 – vạch kênh hóa dòng xe dạng chữ V.

Vạch xương cá có giống vạch mắt võng không?

Không.

Vạch xương cá chủ yếu kênh hóa và dẫn hướng dòng xe, còn vạch mắt võng được sử dụng để xác định khu vực không được dừng phương tiện nhằm tránh ùn tắc.

Vì sao phải có vùng xương cá giữa các dòng xe?

Để tạo vùng kênh hóa, hạn chế việc xe tự ý cắt ngang và giúp các dòng phương tiện đi theo hướng đã được tổ chức.

KẾT LUẬN

Vạch xương cá là cách gọi quen thuộc đối với vạch kênh hóa dòng xe dạng chữ V – vạch 4.2 theo QCVN 41:2024.

Vạch này được sử dụng để giới hạn phần mặt đường không sử dụng cho xe chạy và tổ chức dòng phương tiện theo hướng đã được thiết kế.

Vì vậy, khi gặp vạch xương cá trên đường, không nên xem đó là khoảng trống để lách xe hoặc một làn đường tạm thời.

Hãy quan sát toàn bộ phương án tổ chức giao thông và đi theo tuyến đường được quy định.

Câu dễ nhớ nhất:

“ĐỪNG XEM VẠCH XƯƠNG CÁ LÀ KHOẢNG TRỐNG ĐỂ LÁCH XE.

HÃY XEM ĐÓ LÀ VÙNG ĐƯỢC TỔ CHỨC ĐỂ DẪN HƯỚNG DÒNG XE."

- Vạch mắt võng là gì? Ý nghĩa và cách đi đúng

- Vị trí, khoảng cách và chiều cao đặt biển báo giao thông theo QCVN 41:2024

- Kích thước biển báo giao thông theo QCVN 41:2024 – Bảng tra đầy đủ

- Báo giá sản phẩm thiết bị giao thông – Thành Tri

Sản Xuất Trụ Đảo Giao Thông Vòng Xuyến Tại Xưởng

Mọi thông tin xin vui lòng liên hệ:

Người viết bài: Bút danh Vegito